BİLAY Bilimsel Araştırma Yayınları

Hadis Tarihi ve Usulü

ISBN : 978-605-82283-5-1
Baskı : 1. Baskı
Basım Yeri ve Yılı : Ankara, Eylül 2018
Kağıt Kalite : 70 gr Lüx Enzo
Sayfa Adedi : 488
Boyut : 16x24 cm
Dili : Türkçe
Yazar : Musa BAĞCI

İndirimde

Stok Durumu: Var

56,00

36,00 t

Kazancınız: %36 | 20,00 t

Bu kitap yaklaşık 15 yıldır dönemlik olarak haftada dört saat okutmaya çalıştığımız Hadis Tarihi ve Usulü ders notlarının bir araya getirilmiş şeklidir. Kitabın ilk bölümlerinde hadis tarihi ele alınmıştır. İlk asırlarda hadisler, hadis ilmi, çeşitli hadis eserleri ve hadis anlayışları şekillenmeye başlamıştır. İdeolojik kamplaşmaların yoğun bir şekilde yaşandığı bu ilk asırlarda hadis ilimleri oluşmaya başlamış ve buna paralel olarak temel hadis kaynakları da vücut bulmuştur. Hadis ehlinin ve hadis kaynaklarının içinde bulundukları bu dönemin yoğun ideolojik ve ilmî tartışmaların tesirinde kaldığını ifade etmek yanlış olmasa gerektir. Özellikle fiten-melahim, eskatolojik rivayetler ve fazail konularında kabilevi ve fikrî tartışmaların hadislere yansıması vb. konular bu dönemlere rastlamaktadır. Aynı şekilde üçüncü asrın temel sosyo-kültürel karakteristiği olan Mihne olayı bu dönemde gerçekleşmiştir. Bu dönemde yaşananların izleri hadis tarihinin gelecek asırlarını ve hadisçilerin telif ettiği gerek rical kitaplarını gerekse hadis kaynaklarını etkilemiştir.

 Kitabın diğer bölümlerini oluşturan Hadis usulü, hadislerin sahih ve makbul olanlarını zayıf ve uydurma olanlarından ayırma yöntemlerini veren bir sistemdir. Hadis usulüne (dirâyetu’l-hadis, mustalahu’l-hadîs, ulûmu’l-hadîs) ait bilgiler birden bire ve toplu olarak ortaya çıkmış değildir. Hadis usulü Hz. Peygamberin vefatından yaklaşık 30 sene sonra görülmeye başlanan uydurma hadis tehlikesi karşısında, hadis âlimlerinin, hadis ve sünneti korumak ve hadislerin sahih olanlarını olmayanlardan ayırmak için aldıkları tedbirler ve koydukları kurallardan oluşmaktadır. Çok sayıda terim ve kavramı geliştiren bu sistem, tarihî süreç içinde ihtiyaca göre belirlenmiş, uygulanmış ve geliştirilmiştir.

 

İÇİNDEKİLER

 

ÖNSÖZ

GİRİŞ

KAVRAMSAL ÇERÇEVE

1. Hadis, Sünnet, Haber, Eser, Rivayet

1.1. Hadis ile Sünnet Arasındaki Fark

1.2. Haber

1.3. Eser

1.4. Rivayet/Mervi

2. “Peygamber Sünneti” Tabirinin Tarihsel Gelişimi

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

1. BÖLÜM
İSLAM’DA HADİS/SÜNNETİN KONUMU

1. Hadis/Sünnetin Önemi ve Değeri

2. Kur’an’a Göre Hz. Peygamberin Konumu: Abd+Resul=Hz.Muhammed

3. Hz. Peygamberin Görevleri

3.1. Tebliğ

3.2. Beyan

3.2.1. Hadisin Kur’an’ı Açıklaması

3.2.2. Hadisin Kur’an Çerçevesinde Hüküm Getirmesi ve Onu Pekiştirmesi

3.3. Tezkiye

4.Hadisin Kur’an’ın Genel Ruhuna Uygun Yeni Hükümler Getirmesi

5. Kur’an ve Hadisin Değerler Hiyerarşisindeki Yeri

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

2. BÖLÜM
HADİS TARİHİ: OLUŞUM DÖNEMİ (I. ASIR)
HZ. PEYGAMBER VE SAHABE DEVRİNDE HADİS

1. H. I. Asırda Siyasal ve Kültürel Durum

2. Hz. Peygamber Döneminde Hadislerin Sözlü (Şifahî) Rivayeti

2.1. Hadis Yazımının Yasaklanması ve Nedenleri

2.1.1. Yazımın Azlığı ve Yazının Gelişmemiş Olması

2.1.2. Hadislerin Kur’an ile Karışma Tehlikesi

2.2. Hadislerin Yazılmasına İzin Verilmesi ve Bu İki Durumun Analizi

3. Hz. Peygamber Devrinde İlk Yazılı Kaynaklar

3.1. Dine Davet Amacıyla Gönderilen Mektuplar

3.2. Medine Sözleşmesi

3.3. Beratlar 

3.4. Vergi Tarifeleri ve Ahkâmı

3.5. Nüfus Sayımı Tutanağı

4. Hadisin Kaynağı Olarak Sahabe

4.1. Sahabi Kavramı

4.2. Sahabenin Hadis İlmindeki Yeri

4.2.1. Sahabeye Ait Hadis Sahifeleri

4.2.2. Sahabenin Sayısı ve Hadisleri Nakleden Sahabi Raviler 

4.2.3. Sahabenin Hadisleri Tahkiki Meselesi

4.2.4. Sahabenin Adaleti  

4.2.4.1. Klasik Ehl-i sünnet Âlimlerinin Sahabenin Adaletine Bakışı

4.2.4.2. Kur’an’da ve Hadislerde Sahabenin Fazileti

4.2.4.3. Kur’an’da ve Hadislerde Sahabeye Yöneltilen Eleştiriler

4.2.4.4. Genel Değerlendirme

4.2.5. Sahabe ve Zabt Problemi

4.2.6. Sahabenin Hadis ve Sünnet Anlayışı 

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

3. BÖLÜM
HADİS TARİHİ: OLUŞUM DÖNEMİ (I. ASIR)
SAHABE VE TABİİN DÖNEMİNDE HADİSLERİN YAYILMASI VE MEVZÛ HADİSİN ORTAYA ÇIKIŞI

1. Fetih Hareketlerinin Hadislerin Yayılmasındaki Rolü

2. Hadislerin Yayıldığı Coğrafi Merkezler

3. Hadis Öğrenimi İçin Yapılan Yolculuklar 

4. H. I. Asırda Hadis Uydurma Faaliyeti 

4.1. Mevzû Hadisin Tanımı ve Tarihsel Olarak Ortaya Çıkışı

4.2. Hadis Uydurmanın Başlangıcı Konusundaki Tartışmalar

4.3. Hadis Uydurmaya Yol Açan Siyasi İhtilaflar ve Siyasi Fırkaların Hadis Uydurmadaki Rolü

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

4. BÖLÜM
HADİS TARİHİ: OLUŞUM DÖNEMİ (II. ASIR)
HADİS İLMİNİN TEŞEKKÜLÜNÜ HAZIRLAYAN SEBEPLER

1. Toplum Hayatına Genel Bakış

1.1. H. II. Asrın Siyasal ve Kültürel Durumu

1.2. İlhad Hareketleri

1.2.1. Zındıklar

1.2.2. Ravendiyye

1.2.3. Mukanna’iyye 

1.2.4. Hurremiler 

1.3. İtikadi Mezhepler

1.3.1. Cebriyye

1.3.2. Kaderiyye

1.3.3. Hariciler

1.3.4. Şia

1.3.5. Mürcie

1.3.6. Mu’tezile

1.4. Ehl-i Hadis ve Ehl-i Rey Bakışaçılarının Teşekkül Süreci

2. H. II. Asırda Hadis Uydurma Faaliyeti ve Sebepleri

2.1. Siyasi Amaçlı Hadis Uydurma Faaliyeti

2.2. İtikadi ihtilaflar ve Hadis Uydurma Faaliyeti

2.3. Zındıklar ve Hadis Uydurma Faaliyeti

2.4. Irk, Belde ve Mezhep Taassubu

2.5. Hikâyeciler ve Vaizler

2.6. Teşvik ve Sakındırma Amaçlı Hadis Uydurma Faaliyeti

2.7. Şahsi Çıkar Amaçlı Hadis Uydurma Faaliyeti

3. Genel Olarak Hadis Uydurulan Konular

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

5. BÖLÜM
HADİS TARİHİ: OLUŞUM DÖNEMİ (II. ASIR)
1. HADİS TENKİT SİSTEMİNİN DOĞUŞU

1.1. Hadiste İsnad Uygulaması

1.1.1. Hadiste İsnad Uygulamasının Başlangıcı 

1.1.2. Hadiste İsnadın Önemi ve Gelişmesi

1.2. Cerh ve Ta’dil İlmi

1.2.1. Cerh ve Ta’dil İlminin Mahiyeti

1.2.2. Cerh ve Tadil İlminin Doğuşuna Yol Açan Faktörler

1.2.2.1. Hadis Uydurmacılığı

1.2.2.2. Beşerî Zaaflar

1.2.3. Cerh ve Ta’dil Faaliyetinin Sonuçları 

2.HADİSİN TEŞRİİ DEĞERİ ÜZERİNDE TARTIŞMALAR

2.1. Hadisleri Toptan Reddedenler

2.2. Kur’anî Bir Temeli Olan Hadisleri Kabul Edenler 

2.3. Sadece Haber-i Vahidi Reddedenler

2.4. Hadisleri İnkâr Düşüncesinin Rivayetlerdeki İzleri

3. HADİSLERİN TEDVİN VE TASNİFİ

3.1. Hadis Tedvininin Mahiyeti ve Başlangıcı

3.2. Hadislerin Tasnifi 

1) Ma’mer b. Raşid ve el-Câmiu’s-Sahîh’i

2) Rebi’ b. Habîb ve el-Müsned’i

3) Mâlik b. Enes ve el-Muvattâ’ı

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

6. BÖLÜM
HADİS TARİHİ: GELİŞİM DÖNEMİ III. ASIR
TASNİFİN ALTIN ÇAĞI: KÜTÜB-İ SİTTE DEVRİ

1. H. III. ASRIN SİYASAL VE KÜLTÜREL DURUMU

1.1. Hadis Eserlerinin Oluşmasına Etki Eden Temel Faktörler

1.1.1. Mihne Süreci ve Halku’l-Kur’an Olayının Hadis Eserlerine Etkisi

1.1.1.1. Mihne Süreci Sonrasında Hadis İlmi

1.1.1.2. Mihne Olayının Cerh ve Ta’dil Faaliyetine Etkisi

1.1.1.3. Mihne Olayının Mevzû Hadislere Etkisi

1.1.2. Kelami Tartışmaların Hadis Eserlerine Etkisi

1.1.3. Yabancı Kültürlerin Hadis Eserlerine Etkileri 

1.1.4. Ehl-i Hadisin Zihniyet Yapısı ve Hadis Eserlerine Etkileri

1.2. Hadis Eserlerinin Oluşumuna Dair Genel Değerlendirme

2. HADİS ESERLERİ VE MÜELLİFLERİ

2.1. Ale’r-rical (Ravilere Göre) Türü Eserler

2.1.1. Müsnedler

1) Ebû Davud et-Tayâlisî’nin el-Müsned’i

2) Ebû Bekir el-Humeydî’nin el-Müsned’i

3) Ahmed b. Hanbel ve el-Müsned’i

2.1.2. Mu’cemler

1) Taberânî’ninel-Mu’cemü’l-kebîr’i

2) Taberânî’ninel-Mu’cemü’l-evsat’ı

3) Taberânî’ninel-Mu’cemu’s-sağîr’i 

2.2. Ale’l-ebvab (Konularına Göre) Türü Eserler

1) Abdurrezzak b. Hemmam’ın el-Musannef’i

2) İbn Ebî Şeybe’nin el-Musannef’i

3. KÜTÜB-İ SİTTENİN TARİHSEL GELİŞİMİ

3.1. Kütüb-i Sittenin Kavramsallaşma Süreci

3.2. Câmiler

1) Buhârî ve el-Câmiu’s-Sahîh’i

2) Müslim ve el-Câmiu’s-Sahîh’i

3.3. Sünenler

1) Tirmizî ve es-Sünen’i

2) Ebû Davud vees-Sünen’i

3) en-Nesâi ve es-Sünen’i

4) İbn Mâce ve es-Sünen’i

3.4. Diğer Sünenler (IV. Asır)

1) Dârimî’nin es-Sünen’i

2) Dârakutnî’nin es-Sünen’i

3) Beyhakî’nin es-Sünenü’l-kübrâ’sı

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

7. BÖLÜM
HADİS USULÜNÜN DOĞUŞU VE GELİŞİMİ

1. Hadis Usulünün Tanımı, Amacı ve Doğuş Sebepleri

2. Hadis UsulününKaynakları

2.1. Mütekaddimûn Dönemi Eserleri

2.2. Müteahhirûn Dönemi Eserleri

3. Hadis İlminin Terimleri

3.1. Sened/İsnad

3.2. Metin

3.3. Ravi, Muhaddis, Hafız, Hüccet, Hakim ve Şeyh

3.4. Mervi/Rivayet

3.5. Tarik, Vecih ve Tabaka

3.6. Sahabi, Tabii ve Etbâu’t-tâbiin

3.7. Adalet ve Zabt

4. Hadis Aktarım Sistemi (Tahammulü’l-hadis)

5. Hadislerin Değişik Açılardan Taksimi

5.1. Kaynağına Göre Hadis Çeşitleri

5.1.1. Kutsî Hadis

5.1.2. Merfû Hadis

5.1.3. Mevkuf Haber

5.1.4. Maktû Haber

5.2. Tabakalarındaki Ravi Sayısına Göre Hadis Çeşitleri

5.2.1. Mütevatir Hadis

5.2.2. Âhad Hadisler

5.2.2.1. Meşhur Hadis

5.2.2.2. Aziz Hadis

5.2.2.3. Garib/Ferd Hadis

5.3. Makbul ve Merdud Olmaları Açısından Hadisler

5.3.1. Makbul Hadisler

5.3.1.1. Sahih Hadis

5.3.1.2. Hasen Hadis

5.3.2. Merdud Hadisler: Zayıf Hadis ve Çeşitleri

5.3.2.1. Zayıf Hadisle Amel Konusundaki Görüşler

5.3.2.2. Klasik Hadis Usulünde Zayıf Hadise Dair Problemler

5.3.2.3. Zayıf Hadis Çeşitleri

1) Seneddeki Kopukluktan Doğan Zayıf Hadis Türleri

2) Raviye Zabt Açısından Yapılan İthamlardan Doğan Zayıf Hadis Türleri

3) Ravilerin Adaletindeki Kusur Sebebiyle Zayıf Olan Hadis

4) Ravilerin Adaletindeki Kusur Sebebiyle Uydurma Olan Hadis

5) Rivayet Sırasında Kullanılan Tabirler İtibarıyla Ortaya Çıkan Hadis Türleri 

6. Rivayette Kullanılan Teknikler 

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

8. BÖLÜM
MEVZÛ HADİSLER

1. Mevzû Hadisin Tanımı

2. Mevzû Hadislerin Beslendiği Kaynaklar

2.1. İsrailiyyat ve Mesihiyyat Türü Sözler

2.2. Yeni Eflatuncu ve Gnostik Unsurlar ile Filozof ve Tabiblerin Sözleri

2.3. Mitolojik ve Efsanevi Unsurlar, Meşhur Sözler ve Meseller

2.4. Güzel Görülen Bazı Sözler

2.5. Hadis Uyduranların Kendi Sözleri

3. Hadisin Uydurma Olduğunu Gösteren İfadeler

4. Mevzû Hadisleri İhtiva Eden Eserler

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

9. BÖLÜM
HADİS TENKİDİ

1.Yenilikçi İslam Düşüncesinin Hadis/Sünnete Yaklaşımı

2.Tenkit Kavramı

3. Sened Tenkidi

3.1. Kaynak ve İsnad Sorgulaması

3.2. İsnadların Derlenmesi 

3.3. İsnadların Kronolojik Gelişiminin İncelenmesi

3.4. Raviler Hakkında Biyografik Bilgilerin Toplanması

3.5. Cerh-Ta’dil Bilgilerinin Dökümü 

3.6. İsnad Tetkikinin Sonuca Bağlanması

4. Metin Tetkiki

5. Metin Tenkidi

5.1. Sahabenin Metin Tenkidi: Hz. Aişe Örneği

6. Erken Dönem Metin Tenkidi Kriterleri: Arz Yöntemleri

6.1. Kur’an’ın Genel İlke ve Esasları

6.2. Akıl ve Mantığa Ters Düşmesi veya Saçma Olması

6.3. Hadislerin Mütevatir, Ma’rûf veya Meşhur Sünnetler Ölçüsüne Vurulması

6.4. Hadislerin Tarihî Gerçeklere Ters Düşmesi

6.5. Hadislerdeki İfadelerde Tutarlılık ve Denge İlkesi

6.6. Kalabalık Bir Grup Önünde Cereyan Eden Bir Olayın Sadece Birkaç Kişi Tarafından Rivayet Edilmesi

6.7. Hadislerin Mübalağalı Vaat ve Tehditler İhtiva Etmesi

6.8. Hadislerin Bilimsel Gerçeklere Ters Düşmesi

6.9. Yaşanan Realite, Tecrübe ve Deneylere Ters Düşmesi

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

10. BÖLÜM
SÜNNET VE HADİSİN ANLAŞILMASI SORUNU

1. Sünnet ve Hadisin Anlaşılması Konusundaki Problemler 

2. Sünnet ve Hadisin Anlaşılmasına Yardımcı Olan Geleneksel Hadis İlimleri

2.1. Hadislerin Edebî ve Şekilsel Formu ile Alakalı İlimler: Garîbu’l-hadis

2.2. Hadislerin İçeriği ile Alakalı İlimler

2.2.1. Muhtelifu’l-hadis

2.2.2. Fıkhu’l-hadis

2.2.3. Esbâbu Vurûdi’l-hadis

2.2.4. Hadiste Nasih ve Mensuh 

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

11. BÖLÜM
HZ. PEYGAMBERİN ÖRNEKLİĞİNİ ÇAĞIMIZA TAŞIMAK

1. Taklit ve Örnek Alma Bağlamında Hz. Peygamberin Örnekliği

2. Bağlayıcılık Bakımından Hz. Peygamberin Söz ve Davranışları

3. Hadiste Yerellik ve Evrensellik 

4. Meslekî Uygulamalarda Hadis Kullanımı

5. Hadislerin Güncelleştirilmesi Sorunu

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

12. BÖLÜM
HADİS VE SÜNNETLE İLGİLİ TARTIŞMALAR

1. Hadis Tenkidi ile Hadis İnkârcılığı Arasındaki Fark

2. Hadis ve Sünnetin Mahiyeti ile İlgili Tartışmalar 

3. Hadis Kaynaklarının Otoritesiyle İlgili Tartışmalar

4. Hindistan, Pakistan, Mısır ve Türkiye’de Hadis/Sünnet Tartışmaları

4.1. Hint Alt Kıtasında Hadis/Sünnet Tartışmaları

4.2. Mısır’da Hadis/Sünnet Tartışmaları

4.3. Türkiye’de Hadis/Sünnet Tartışmaları

4.4. Genel Değerlendirme

İleri Okumalar İçin Öneriler

 

EK I. 
ORYANTALİSTLERİN HADİSE YAKLAŞIMI

 

EK II. 
ŞİA VE HADİS

1. Şii-İmamiyye ve Hadis Rivayeti 

2. Şii-İmamiyyenin Temel Hadis Kitapları

3. Şii-İmamiyye Usulünde Hadis Çeşitleri   

4. Şii-İmaiyye Usulünde Cerh ve Ta’dil

5. Ahbariler ve Usulilerin Hadis/Sünnet Anlayışı

 

EK III. 
TEMEL HADİS KAYNAKLARI ÜZERİNE YAPILAN ÇALIŞMALAR

1. Müstedrek Türü Eserler 

2. Mustahrec Türü Eserler

3. Özel Sistemle Meydana Getirilmiş Eserler

4. Derleme (Cem’) Türü Eserler

5. Zevaid Türü Eserler 

6. Belirli Konulara Ait Hadis Eserleri

7. Alfabetik Hadis Eserleri

8. Halk Dilinde Hadis Diye Dolaşan Sözlerle İlgili Eserler

9. Şerh Türü Eserler

10. Râvî Çalışmaları

 

KAYNAKCA
DİZİN

 

 

 

Henüz yorum eklenmemiş.

Adı Soyadı:

Yorumunuz:

Güvenlik Kodu:

Benzer Ürünler

Tüm Kategoriler
  ALIŞ SATIŞ
DOLAR 7.7522 TL. 7.7662 TL.
EURO 9.0835 TL. 9.0999 TL.
Ziyaretçi Sayıları
Online : 1
Bugün : 29
Toplam : 256291